روحوضی یک گونه نمایش، مردمی، خندهدار و مبتنی بر بداههسازی است. نمایشی که در دوران قاجار اوج گرفت و در دوره پهلوی افول کرد.
این نمایش مدتها پیش از این که در تماشاخانههای ثابت اجرا شود، به هنگام عروسی و مجالس شادی توسط گروههای سیار"بنگاههای شادمانی" در خانههای مردم به اجرا درمیآمد. مکانی که در خانهها تبدیل به صحنه نمایش میشد، حوض واقع در میانه حیاط بود که بازیگران بر آن تختی میزدند و تماشاگران برای تماشا به دور آن بر زمین و حتی روی پشت بامها مینشستند.
فضای باز و آشنا، ارتباط مستقیم و پیوسته با مخاطب، وجود دو عنصر زنده رقص و موسیقی، به کارگیری تیپهای ملموس و شیرین(به خصوص سیاه)، و دستمایه قرار دادن موضوعهای جذاب و مردمی، در کل از روحوضی نمایشی شاد و شادیآور می سازد که در کنار مردم، برای مردم و بیانگر انتقادات و دلمشغولیهای همیشگی مردم است.
بدبختانه در چند دهه گذشته با تغییر معماری خانهها، آمدن رقبای توانمند وسایل ارتباط جمعی، و جدی شدن تجدد و روحیه فرنگی مآبی، نفی ارزشهای فرهنگ ملی و دستاوردهای سنتی ما در همه عرصهها و به ویژه هنر، تبدیل به نوعی تربیت فرهنگی کاذب و دیدگاه اجتماعی نا به هنجار شد، و در نتیجه این گونه نمایشی زیبا و پویا و پر از شور و شادی مردمی نیز، اندک اندک در محاق فراموشی، بیتوجهی و گاه تحقیر افتاد.
ما بر این باوریم که پذیرفتن تحول و آموختن چیزهای نو، تضادی با خلاقیتهای اصیل و ملی ندارد. نیاکان در دورانهای گذشته ما با ذوق و ابتکار و خلاقیت خود برای تنظیم رابطه خود با جهان و محیط پیرامون و دیگران، چند گونهای نمایشی آفریدهاند که پر از ابداعهای فنی، ابتکارهای نمایشی، قدرت ارتباط، و جوهر خلاقه هنری است.
رو حوضی یکی از آن هاست برای حفظ، تداوم و توسعه هنر و فرهنگ نمایشی دوران خود، ضمن تلاش برای پاسداری اصالت،هویت وارزشهای کهن و زیبای این نمایش، میتوان همچنین بر آن تجربههای تازهای کرد و ابعاد جدیدی بر آن افزود. و از همه مهمتر با خلق رپرتوار یا"مجموعه"ای از نمایشنامههای نو و خلاق میتواند ابعاد فنی، ارزشهای محتوایی، زیباشناسی صحنهای، و ظرایف بازی و کارگردانی آن را ثبت و ضبط کرد و مانع فراموشی یا به تاراج رفتن آن توسط زمانه عذار شد. کمترین دستاورد این رویکرد، نه تنها حفظ یک گونه نمایشی بسیار شیرین و چالاک و مردمی، بلکه ارزش دادن به انگیزههای هنر ملی و حفظ اندک شادیهای زندگانی ماست.
از هنر و شادیهای خود پاسداری کنیم، از نمایش روحوضی نیز! زیرا به قول” نیچه” در دورههای بحران اجتماعی تنها دو چیز یاری دهنده راستین انسان است: طنز و هنر! طرفه آن که این هر دو در نمایش روحوضی به نحوی کامل و زیبا وجود دارد.
نوشته شده در تاریخ جمعه 13 شهریور 1388
| توسط:
آزاد کاکه ممی
| طبقه بندی:
تئاتر،
|
نظرات()
===================================================================
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^